آسیب شناسی فرهنگی و اجتماعی بخش تعاون

بررسی های آسیب شناسانه ی بخش تعاون از جنبه های فرهنگی و اجتماعی؛ حاکی از ین است که امور تعاونی ها به لحاظ تنوع و موضوع شکل گیریشان اموری است فرا بخشی و پیگیری هر امر از تعاونی شامل دریافت مجوزها و تسهیلات به نهادی که به موضوع شکل گیری شرکت تعاونی مربوط است برمیگردد. (به عنوان مثال یک تعاونی تولیدی صنعتی با بخش صنعت وزارت صنعت- معدن و تجارت و یک تعاونی تولیدی کشاورزی با وزارت جهادکشاورزی سرو کار دارد). فرابخشی بودن برخی امور مورد اعتراض نیست بلکه عدم وجود بینش درست برخی مسئولین و مجریان مورد اعتراض است ؛متأسفانه در بیشتر موارد شرکتهای تعاونی در دستیابی به تسهیلات و اولویت هایی که در قوانین بالا دستی منظور شده، مغفول واقع شده و یا توسط دستگاه های مجری به معاونت امور تعاون که به عنوان بخش نظارتی و فرابخشی عمل میکند حواله داده می شوند؛ در حالی که بیشتر تسهیلات در نظر گرفته شده برای بخش تعاون، به وزارت تعاون و کار و رفاه اجتماعی اختصاص داده نشده و در بودجه های حمایتی دستگاه های مجری دیگر قرار دارد.در صورتی که اگر بینش تعاون و تعاونگری در مدیران سایر دستگاهها تقویت شود ، علی رغم فرابخشی بودن امور تعاونی، نه تنها نباید مشکلی برای شرکتهای تعاونی به وجود آید بلکه بایستی برای اخذ تسهیلات و انجام فرآیندهای اداری خود در الویت تمام دستگاههای اجرایی قرار گیرند.
-عدم وجود آمار و ارقام صحیح و کارشناسی در حوزه تعاون نیز و عدم تفکیک حسابهای بخش تعاون در سهم اقتصاد ملی، یکی دیگر از مشکلات می باشد چرا که ارقام و آمار در برنامه ریزی ها و سیاستگذاری ها مهم است. آمارهایی چون نسبت ایجاد شرکت های تعاونی به کل آمار تشکیل شرکت ها و بنگاه های اقتصادی، میانگین عمر متوسط بنگاههایی که به صورت تعاونی تشکیل می شوند، سهم واقعی شرکت های تعاونی در ارزش افزوده ی اقتصادی، سهم شرکت های تعاونی در درآمد سرانه ی ملی، سهم شرکت های تعاونی در صادرات غیر نفتی، و… این موضوع تعامل گسترده ای را با مبادی آمارهای اقتصادی می طلبد.
-با توجه به اینکه تشکیل شرکت های تعاونی حداقل مستلزم تعامل و همکاری هفت نفر می باشد، لذا عدم وجود آموزش های فنی و حرفه ای و مدیریتی کافی برای مؤسسین و اعضای هیات مدیره شرکت های تعاونی و عدم تقویت روحیه ی همکاری و تعاون در محیط های آموزشی موجب می شود که برخی شرکت های تعاونی در امر بازاریابی یا مدیریت بحران و مسائل مالی و کاری دچار مشکلات و اختلافات شده و نهایتا تعدادی از آنها منحل یا ورشکسته اعلام شده یا راکد بمانند .
-مشکل بعدی از اینجا ناشی می شود که عدم موفقیت چند شرکت تعاونی را به عنوان یک قانون کلی، عاقبتِ تمام شرکت های تعاونی میدانند و این تبلیغ نادرست بین اذهان عمومی موجب می شود که خیل عظیم بیکاران تحصیل کرده از تشکیل تعاونی که به عنوان راهکاری برای کار و اشتغال تلقی می شود، استقبال ننمایند. در صورتی که ما در جامعه شاهد و جود تعداد کثیری ازتعاونی های موفق (در قالب انواع تعاونی از قبیل دانش بنیان، تولیدی ، توزیعی و خدماتی) هستیم که با اجرایی کردن ایده های جدید و کارآفرینی، تعداد قابل ملاحظه ای شغل پایدار ایجاد کرده اند. اما متأسفانه در رسانه ها تبلیغ بسیار کمی در مورد تعاونی های موفق و پایدار ملاحظه می شود.
مورد بعدی که به بحث عدم گسترش فرهنگ تعاون کار گروهی دامن می‏زند وجود برخی ادبیات نادرست است که آنقدر در ذهن مردم و محاوره ها جا گرفته که اثبات خلاف آن به کا رفرهنگی بسیار گسترده از طریق وزراتخانه های فرهنگ سازی چون اموزش و پرورش و سازمان صدا و سیما را می طلبد. وجود ضرب المثلهایی در ادبیات ما چون: «اگر شریک خوب بود ، خدا هم شریک میداشت » « کس نخارد پشت من ، جز ناخن انگشت من» و موارد دیگری که به کاهش سرمایه اجتماعی در جامعه کمک میکند که مثلا » تو اگر طبیب بودی سر خود دوا نمودی و… اینها مواردی است که باید روی آن کار فرهنگی طولانی مدت بشود .
زهرا ممتاز (قمشه ای)
مشاور معاون وزیر در امور تعاون